Sở Tư pháp Cà Mau: Phát huy vai trò tham mưu, thực hiện đột phá về thể chế

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đột phá về thể chế luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Ở địa phương, Sở Tư pháp giữ vai trò là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh, thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật. Trong bối cảnh yêu cầu cải cách ngày càng sâu rộng, vai trò tham mưu của Sở Tư pháp càng trở nên quan trọng, trực tiếp góp phần hiện thực hóa mục tiêu đột phá về thể chế.

Nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, giữ vai trò “gác cửa pháp lý”

Ông Vưu Nghị Bình – nguyên Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Cà Mau cho biết, thể chế là tổng thể các quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách điều chỉnh các quan hệ xã hội. Đột phá về thể chế không chỉ dừng lại ở việc ban hành văn bản mới mà còn bao hàm yêu cầu nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật.

Với vai trò là cơ quan đầu mối giúp UBND tỉnh trong công tác xây dựng, kiểm tra, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), Sở Tư pháp thực hiện chức năng “gác cửa pháp lý” trong quá trình ban hành chính sách tại địa phương. Thông qua hoạt động thẩm định dự thảo VBQPPL, Sở Tư pháp bảo đảm các chính sách được xây dựng đúng thẩm quyền, phù hợp với Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Chất lượng tham mưu trong giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, góp phần hạn chế tình trạng “nợ” văn bản hướng dẫn, chồng chéo hoặc mâu thuẫn trong hệ thống pháp luật.
 

Theo ông Vưu Nghị Bình, đột phá về thể chế đòi hỏi chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”. Điều này đặt ra yêu cầu đối với Sở Tư pháp không chỉ dừng lại ở việc rà soát tính hợp pháp của văn bản, mà còn phải chú trọng phân tích tác động chính sách, đánh giá chi phí – lợi ích, mức độ tương thích với môi trường đầu tư, kinh doanh cũng như bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.

Trong quá trình tham mưu, Sở Tư pháp cần tăng cường phối hợp với các sở, ngành, cơ quan chuyên môn; phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, luật sư, nhà khoa học; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng và quản lý VBQPPL. Qua đó, góp phần hình thành các chính sách có tầm nhìn dài hạn, ổn định và minh bạch.

Ông Vưu Nghị Bình cũng nhấn mạnh, thể chế chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành đồng bộ, thông suốt. Công tác kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa VBQPPL do Sở Tư pháp tham mưu có vai trò loại bỏ các quy định không còn phù hợp, kiến nghị sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những văn bản trái pháp luật. Đây là quá trình “làm sạch” hệ thống pháp luật ở cấp địa phương, góp phần tạo lập môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, đáp ứng yêu cầu hội nhập và chuyển đổi số.

Tăng cường tổ chức thi hành pháp luật, tạo nền tảng phát triển bền vững

Đột phá về thể chế không chỉ dừng lại ở xây dựng pháp luật mà còn phải tổ chức thực thi hiệu quả. Sở Tư pháp giữ vai trò tham mưu UBND tỉnh trong công tác theo dõi thi hành pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, hòa giải ở cơ sở, trợ giúp pháp lý… Thông qua việc đánh giá tình hình thi hành pháp luật, phát hiện những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, cơ quan này kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, hình thành cơ chế phản hồi chính sách hiệu quả, bảo đảm pháp luật phản ánh đúng yêu cầu của đời sống xã hội.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ đột phá về thể chế trong giai đoạn tới, theo ông Vưu Nghị Bình, Sở Tư pháp cần tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ công chức làm công tác xây dựng pháp luật theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp; đổi mới quy trình thẩm định, tăng cường phân tích chính sách dựa trên bằng chứng; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý VBQPPL và theo dõi thi hành pháp luật; đồng thời tăng cường công khai, minh bạch và tham vấn rộng rãi các đối tượng chịu tác động của chính sách.

Trong tổng thể các giải pháp phát triển địa phương, đột phá về thể chế giữ vai trò mở đường, dẫn dắt và bảo đảm tính bền vững của tăng trưởng. Với vị trí là cơ quan tham mưu chiến lược trong lĩnh vực pháp luật, Sở Tư pháp không chỉ là “người giữ cổng pháp lý” mà còn là chủ thể kiến tạo môi trường thể chế minh bạch, ổn định và hiện đại. Phát huy hiệu quả vai trò này sẽ góp phần xây dựng chính quyền địa phương liêm chính, kiến tạo, phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.