Đổi mới cách thức tổ chức thi hành, nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật
19/11/2026
Quang cảnh Hội thảo. (Ảnh trong bài: PV)
Chiều 19/11, Bộ Tư pháp tổ chức Hội thảo xin ý kiến góp ý dự thảo Nghị định của Chính phủ về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Hồ Quang Huy cho biết, dự thảo được xây dựng nhằm quy định chi tiết và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật VBQPPL dự kiến được thông qua tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (tháng 11/2026).
Việc xây dựng Nghị định đồng thời nhằm cụ thể hóa các yêu cầu, nhiệm vụ tại Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới; Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật; Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Cục trưởng Hồ Quang Huy phát biểu khai mạc.
Theo ông Hồ Quang Huy, dự thảo Nghị định đã bổ sung nhiều nội dung so với quy định hiện hành, làm rõ hơn trách nhiệm tổ chức thi hành VBQPPL; hướng dẫn áp dụng; kiểm tra, xử lý; rà soát, hệ thống hóa; hợp nhất và pháp điển hệ thống quy định trong VBQPPL. Đáng chú ý, dự thảo còn đề cập việc theo dõi, đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành, phản ứng chính sách, bảo đảm nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí cho công tác tổ chức thi hành pháp luật.
Sau khi được ban hành, Nghị định được kỳ vọng góp phần hoàn thiện hệ thống VBQPPL theo hướng tinh gọn, khoa học, thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận; nâng cao năng lực phản ứng chính sách, kịp thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn và khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi. Qua đó, bảo đảm sự gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Một điểm đáng chú ý là dự thảo Nghị định dự kiến thay thế 4 văn bản, gồm: Nghị định số 63/2013/NĐ-CP ngày 27/6/2013 quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh pháp điển hệ thống quy phạm pháp luật; Nghị định số 250/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định chi tiết về kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất; Nghị định số 79/2025/NĐ-CP ngày 1/4/2025 về kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa và xử lý VBQPPL (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 187/2025/NĐ-CP); Nghị định số 80/2025/NĐ-CP ngày 1/4/2025 về tổ chức thi hành VBQPPL.
Ông Hồ Quang Huy nhấn mạnh, các ý kiến đóng góp của chuyên gia, nhà khoa học, Bộ, ngành và địa phương là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm các quy định không chỉ đầy đủ về mặt pháp lý mà còn khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật.

Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Minh Phương trình bày những nội dung mới của dự thảo.
Giới thiệu những nội dung mới của dự thảo, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật Nguyễn Thị Minh Phương cho biết, đối với công tác kiểm tra, xử lý VBQPPL, dự thảo bổ sung đối tượng kiểm tra là văn bản có dấu hiệu chứa quy phạm pháp luật nhưng không được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục. Đối tượng này bao gồm văn bản của các cơ quan của HĐND; văn bản của cơ quan, đơn vị ngành dọc của Trung ương đặt tại tỉnh, thành phố và đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Cục thuộc Bộ, cơ quan ngang Bộ. Đồng thời, dự thảo bổ sung thẩm quyền kiểm tra của Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp đối với các văn bản nêu trên.
Dự thảo cũng bổ sung căn cứ pháp lý để xác định văn bản trái pháp luật, văn bản sai sót về căn cứ ban hành, thể thức, kỹ thuật trình bày; bổ sung trường hợp văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ có nội dung trái với văn bản của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ khác về ngành, lĩnh vực do cơ quan đó chịu trách nhiệm quản lý. Quy định này nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ.
Đối với công tác rà soát, hệ thống hóa văn bản, dự thảo bổ sung nguyên tắc tăng cường vai trò đôn đốc, hướng dẫn của cơ quan tư pháp, tổ chức pháp chế và đầu mối thực hiện; đồng thời nâng cao trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, đơn vị. Việc kế thừa, cập nhật kết quả rà soát, hệ thống hóa đã thực hiện cũng được đặt ra nhằm tránh trùng lặp và nâng cao hiệu quả công việc.
Đáng chú ý, công tác pháp điển được tái cấu trúc với việc bố trí lại các chủ đề, đề mục, dự kiến còn 28 chủ đề; chuyển thẩm quyền thông qua kết quả đề mục từ Chính phủ sang Bộ Tư pháp, thẩm quyền quyết định bổ sung chủ đề, đề mục từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ sang Bộ Tư pháp. Dự thảo cũng quy định Bộ pháp điển được đăng tải trên Cổng Pháp luật quốc gia và tích hợp trên Cổng thông tin điện tử của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND cấp tỉnh…

Đại biểu góp ý tại Hội thảo.
Tại Hội thảo, bên cạnh việc góp ý về bố cục, tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất và khả thi của dự thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi về những vấn đề thực tiễn đặt ra trong tổ chức thi hành VBQPPL, từ trách nhiệm của các cơ quan, hướng dẫn áp dụng, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị đến theo dõi, đánh giá hiệu quả thi hành và bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Một vấn đề được đặt ra đáng chú ý là bất cập về thiết chế quản lý, bộ máy và nhân lực trong công tác pháp điển, hợp nhất văn bản. Hiện nay, cả hai công tác này chưa có quy định về đơn vị chuyên trách giúp cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện mà chủ yếu do từng cơ quan, đơn vị tự phân công. Điều này dẫn đến hơn 200 đơn vị trực thuộc các bộ, ngành, hơn 500 đơn vị cấp tỉnh và hàng nghìn đơn vị cấp xã cùng tham gia thực hiện.
Trong khi đó, đội ngũ thực hiện công tác pháp điển, hợp nhất tại các Bộ, ngành hiện đều hoạt động theo cơ chế kiêm nhiệm, thiếu tính chuyên nghiệp và ổn định. Nhiều cán bộ không được đào tạo chuyên sâu về pháp luật hoặc ít có điều kiện thực hiện nghiệp vụ, dẫn đến lúng túng trong việc ghi chú, chú thích, chỉ dẫn, bóc tách quy phạm và thao tác trên phần mềm. Việc cán bộ thường xuyên luân chuyển cũng khiến kinh nghiệm thực hiện bị gián đoạn, ảnh hưởng đến chất lượng, tiến độ hợp nhất và cập nhật Bộ pháp điển.
Từ thực tế này, vấn đề giao tổ chức pháp chế của các cơ quan thực hiện công tác pháp điển và hợp nhất được đặt ra để các đại biểu thảo luận. Đây là hướng tiếp cận nhằm tận dụng đầu mối có chuyên môn về xây dựng, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa văn bản, đồng thời có sự liên thông với nhiệm vụ cập nhật văn bản trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.
Các đại biểu cũng góp ý về việc mở rộng đối tượng kiểm tra văn bản có dấu hiệu chứa quy phạm pháp luật; bổ sung căn cứ kiểm tra, xác định văn bản trái pháp luật; quy định việc cung cấp kết luận kiểm tra hoặc ý kiến pháp lý đối với văn bản đã hết hiệu lực theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc cơ quan tiến hành tố tụng…