Quy tắc đạo đức nghiên cứu khoa học và yêu cầu bảo đảm tính liêm chính trong hoạt động khoa học pháp lý
30/10/2026
Sáng 30/10/2026, Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý tổ chức Hội thảo khoa học cấp cơ sở “Quy tắc đạo đức nghiên cứu khoa học và yêu cầu bảo đảm tính liêm chính trong hoạt động khoa học pháp lý” (sau đây gọi tắt là Hội thảo). Hội thảo do ThS Nguyễn Huy Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Đoàn Bộ Tư pháp, Bí thư Chi đoàn Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý, Chủ nhiệm Hội thảo chủ trì.
Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng công tác xây dựng và thi hành pháp luật, nghiên cứu khoa học pháp lý ngày càng có vai trò quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách, hoàn thiện thể chế và giải quyết các vấn đề pháp lý phát sinh trong thực tiễn. Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao về đạo đức nghiên cứu và liêm chính khoa học, đặc biệt là tính chính xác, tin cậy của nguồn pháp lý, tính khách quan, độc lập trong nghiên cứu và trách nhiệm đối với các kết luận, kiến nghị khoa học.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Hội thảo được tổ chức nhằm trao đổi, làm rõ những vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn về đạo đức nghiên cứu và liêm chính khoa học; đồng thời góp ý, hoàn thiện các kết quả nghiên cứu, hướng tới xây dựng bản kiến nghị về Bộ quy tắc đạo đức nghiên cứu khoa học và liêm chính khoa học phù hợp với đặc thù của hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý.
Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe và trao đổi về các tham luận tập trung vào các nội dung chủ yếu: cơ sở lý luận, khái niệm và nguyên tắc cốt lõi của đạo đức nghiên cứu, liêm chính khoa học; yêu cầu và cơ chế bảo đảm thực hiện các chuẩn mực; nhận diện những hành vi vi phạm và biện pháp phòng ngừa, xử lý; kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng, thực hiện các bộ quy tắc đạo đức nghiên cứu; và những yêu cầu đặt ra đối với việc xây dựng Bộ quy tắc trong lĩnh vực khoa học pháp lý.

Các tham luận tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ, kết hợp nghiên cứu lý luận, phân tích pháp luật Việt Nam và tham khảo kinh nghiệm quốc tế, tiêu biểu như Tuyên bố Singapore về liêm chính nghiên cứu và Bộ quy tắc ứng xử châu Âu về liêm chính nghiên cứu của ALLEA. Trên cơ sở đó, các nhóm nghiên cứu đề xuất những định hướng về hệ thống nguyên tắc, chuẩn mực, phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và cơ chế bảo đảm thực hiện Bộ quy tắc, có tính đến đặc thù của hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý.

Phiên thảo luận tại Hội thảo đã gợi mở nhiều vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, tập trung vào việc phân định giữa đạo đức nghiên cứu, liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp; xác định những chuẩn mực đặc thù của nghiên cứu khoa học pháp lý; làm rõ trách nhiệm của nhà nghiên cứu, chủ nhiệm nhiệm vụ và tổ chức nghiên cứu; phân biệt giữa sai sót trung thực, khác biệt về quan điểm học thuật và hành vi vi phạm liêm chính khoa học.
Đặc biệt, các đại biểu đã trao đổi về cơ chế xử lý vi phạm liêm chính khoa học và mối quan hệ với chế độ kỷ luật cán bộ, công chức, viên chức; cơ sở pháp lý và biện pháp xử lý đối với nhà nghiên cứu độc lập; việc công khai thông tin về hành vi vi phạm gắn với yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, danh dự và uy tín của nhà nghiên cứu. Bên cạnh đó, khả năng tiếp thu, vận dụng kinh nghiệm quốc tế và yêu cầu bảo đảm tính khả thi của Bộ quy tắc trong điều kiện thực tiễn cũng là những nội dung được quan tâm thảo luận.

Thông qua các tham luận và ý kiến trao đổi, Hội thảo đã cung cấp thêm những luận cứ khoa học và gợi mở các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, góp phần định hướng hoàn thiện kết quả của nhiệm vụ. Trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện các chuyên đề, làm rõ những vấn đề còn có cách tiếp cận khác nhau, hướng tới hoàn thiện bản kiến nghị xây dựng Bộ quy tắc đạo đức nghiên cứu khoa học và liêm chính khoa học trong hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý, góp phần nâng cao chất lượng và trách nhiệm trong hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý.