Định hướng hoàn thiện hệ thống tư pháp, bổ trợ tư pháp trong kỷ nguyên mới

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, từ thực tiễn nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, có 03 vấn đề lớn mà các quốc gia quan tâm về mặt thể chế gồm quyền sở hữu tài sản, quyền tự do hợp đồng và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, nhanh chóng với chi phí hợp lý. Theo Thứ trưởng, ba vấn đề này có mối quan hệ mật thiết, tác động qua lại lẫn nhau: quyền sở hữu tài sản tạo động lực lao động, đầu tư, đổi mới sáng tạo; quyền tự do hợp đồng thúc đẩy các giao dịch và kinh doanh; còn cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả sẽ bảo đảm việc thực thi các quyền, lợi ích hợp pháp cũng như các cam kết của các bên, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tạo lập môi trường kinh doanh ổn định và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú phát biểu khai mạc.

Nội dung Hội thảo nằm trong vấn đề thứ 3 về cơ chế giải quyết tranh chấp, nhấn mạnh các yêu cầu và định hướng của Đảng đối với công tác pháp chế, đặc biệt theo Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 9/11/2022 Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới...Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tập trung trao đổi cả trên phương diện lý luận và thực tiễn, làm rõ những vấn đề đặt ra đối với cơ chế giải quyết tranh chấp trong bối cảnh mới; đồng thời đề xuất những định hướng, giải pháp, các “từ khóa” trọng tâm để phục vụ xây dựng Đề án.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS Nguyễn Tất Viễn, nguyên Ủy viên chuyên trách, Thường trực Ban Chỉ đạo Cải cách tư pháp Trung ương khẳng định, hơn 80 năm xây dựng và phát triển, các cơ quan tư pháp của Nhà nước ta đã trải qua những bước phát triển phù hợp với từng mức độ phát triển của xã hội và đáp ứng các yêu cầu của thực tiễn đặt ra đối với từng giai đoạn lịch sử. Nhà nước đã đề ra những nguyên tắc cơ bản làm cơ sở cho việc hình thành một nền tư pháp dân chủ, tiến bộ, góp phần quan trọng vào việc củng cố, bảo vệ thành quả xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Quang cảnh Hội thảo.

Trên cơ sở phân tích những khó khăn, thách thức đặt ra cho việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp trong kỷ nguyên mới, PGS.TS Nguyễn Tất Viễn cho rằng, việc hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp cần hướng vào các vấn đề cụ thể như: Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân, bảo đảm thực hiện nguyên tắc độc lập xét xử theo quy định của Hiến pháp. Thúc đẩy vai trò của Tòa án trong bảo đảm cho phát triển kinh tế; hoàn thiện cơ chế tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, tăng cường kiểm soát bên trong việc thực hành quyền công tố; hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan điều tra và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra theo hướng tinh, gọn, chuyên nghiệp, chất lượng, hiệu lực, hiệu quả…

Nhấn mạnh giải pháp phát triển hệ thống tư pháp điện tử, PGS.TS Nguyễn Tất Viễn nêu rõ, đây là bước chuyển đổi căn bản nhằm hiện đại hóa các cơ quan tư pháp, bổ trợ tư pháp, là sự chuyển đổi từ phương thức hoạt động truyền thống sang môi trường dữ liệu số của các cơ quan tư pháp. Bằng việc tích hợp cơ sở dữ liệu quốc gia và trí tuệ nhân tạo, tư pháp điện tử giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý các vụ án, đảm bảo tính công khai, minh bạch, giảm chi phí cho người dân và cho nhà nước.

Về định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của các thiết chế bổ trợ tư pháp, ThS Trần Chí Tâm, Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp cho rằng, về tổ chức cần đổi mới, hoàn thiện tổ chức theo hướng phát triển cân đối, chuyên nghiệp, có kiểm soát; phát triển đội ngũ chức danh bổ trợ tư pháp chất lượng cao; hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước gắn với tự quản nghề nghiệp; tổ chức lại công tác quản lý theo hướng liên thông lĩnh vực.

Đối với hoạt động, lấy chất lượng dịch vụ và hiệu quả bảo vệ quyền làm trung tâm; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động nghề nghiệp và quản lý nghề nghiệp. Xây dựng, kết nối và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu chuyên ngành về bổ trợ tư pháp, số hóa quy trình cấp, cấp lại, thu hồi chứng chỉ, thẻ, giấy phép, công khai thông tin phù hợp về tổ chức hành nghề, người hành nghề, tình trạng hành nghề, lịch sử xử lý vi phạm; mở rộng đấu giá trực tuyến, công chứng điện tử, quản lý vi bằng điện tử, hồ sơ giám định và trợ giúp pháp lý trực tuyến; nâng cao chất lượng tranh tụng, chứng cứ và phòng ngừa tranh chấp.

Tại Hội thảo, các đại biểu cũng đã trao đổi các nội dung về Định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra, thi hành án hình sự trong bối cảnh mới; định hướng hoàn thiện tổ chức và hoạt động của hệ thống Viện kiểm sát nhân dân trong bối cảnh mới; một số định hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tư pháp ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới; định hướng hoàn thiện mô hình tự quản của luật sư Việt Nam bảo đảm phân định hợp lý giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp trong bối cảnh mới.