Triển khai thi hành Luật Thủ đô (sửa đổi): Bài kiểm tra đối với năng lực quản trị của TP Hà Nội

Ngày 23/4, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành rất cao.

Theo Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, ý nghĩa lớn nhất của Luật Thủ đô (sửa đổi) là tạo ra một cú hích thể chế cho Hà Nội, không chỉ là giúp Thủ đô phát triển nhanh hơn, mà còn phát triển đúng hơn.

“Một đạo luật được thiết kế trên tinh thần phân quyền mạnh mẽ, toàn diện, triệt để sẽ cho phép Hà Nội chuyển từ thế “xin cơ chế” sang thế “chủ động tạo lập mô hình phát triển”. Đó mới là bước chuyển thực sự có ý nghĩa”, Đại biểu nói.

Tuy nhiên, Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng lưu ý, phân cấp mạnh thì yêu cầu đối với Hà Nội càng cao.

“Trao quyền không có nghĩa là nới lỏng kỷ cương, mà ngược lại, phải đi liền với kiểm soát quyền lực, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Đây cũng chính là tinh thần được nhiều cơ quan nhấn mạnh khi xây dựng dự thảo Luật lần này. Nói một cách thẳng thắn, sau khi được trao thẩm quyền lớn hơn, Hà Nội sẽ không còn nhiều khoảng trống để viện dẫn lý do khách quan cho sự chậm trễ hay lúng túng trong thực thi. Khi đã có quyền quyết, thì phải có năng lực quyết; khi đã được chủ động hơn, thì càng phải chịu trách nhiệm rõ hơn trước nhân dân và trước Quốc hội”, Đại biểu nhấn mạnh.

Vì vậy, theo Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, để triển khai thi hành Luật hiệu quả, việc đầu tiên TP Hà Nội cần làm là chuẩn bị rất sớm, rất kỹ hệ thống văn bản dưới luật và các cơ chế tổ chức thực hiện.

“Với quy mô dự kiến tới 149 nội dung quy phạm cần ban hành, trong đó phần lớn thuộc thẩm quyền HĐND và UBND thành phố, có thể thấy khối lượng công việc sau khi Luật được thông qua sẽ là rất lớn. Nếu chậm chuẩn bị, Luật sẽ có nguy cơ “đi trước, cuộc sống đi sau”. TP cần lập tức xây dựng một kế hoạch triển khai tổng thể, phân công rõ cơ quan chủ trì, mốc thời gian, sản phẩm đầu ra và cơ chế phối hợp liên ngành cho từng nhóm nhiệm vụ”, Đại biểu nói.

Việc thứ hai, theo Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, là Hà Nội phải chuẩn bị năng lực thực thi tương xứng với mức độ phân quyền mới.

Phân tích, Đại biểu chỉ ra, phân quyền chỉ phát huy tác dụng khi đi kèm đội ngũ cán bộ đủ trình độ, đủ bản lĩnh và đủ tinh thần trách nhiệm. Nếu không, quyền được giao rất dễ biến thành sự lúng túng trong quyết định hoặc né tránh trách nhiệm.

Bởi vậy, cùng với hoàn thiện thể chế, Hà Nội cần đầu tư mạnh cho chất lượng công vụ, nâng cao năng lực pháp lý, kỹ năng quản trị đô thị, tư duy dữ liệu, khả năng điều phối liên ngành và đạo đức thực thi công vụ.

Đây là điều kiện bắt buộc để khẩu hiệu “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm” trở thành năng lực vận hành thực tế, chứ không chỉ dừng ở một thông điệp chính trị.

Việc thứ ba là phải thiết lập cơ chế giám sát kết quả thực hiện bằng các chỉ số cụ thể.

“Một đạo luật lớn, được kỳ vọng tạo đột phá lớn, thì không thể đánh giá bằng cảm tính. Hà Nội cần tự đặt ra hệ thống chỉ tiêu đo lường rất rõ: thời gian xử lý thủ tục giảm bao nhiêu, tiến độ chuẩn bị và thực hiện dự án hạ tầng cải thiện thế nào, mức độ hài lòng của người dân ra sao, chất lượng môi trường đầu tư có thay đổi không, năng lực thu hút nhân tài và đổi mới sáng tạo được nâng lên đến mức nào. Khi có thước đo rõ ràng, việc thực hiện Luật mới có thể được theo dõi, điều chỉnh và chịu trách nhiệm một cách minh bạch”, Đại biểu lưu ý.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng cho rằng, Hà Nội cần đặc biệt lưu ý một yêu cầu quan trọng, đó là phát triển nhanh nhưng không được đánh mất chiều sâu văn hóa và bản sắc của Thủ đô.

Theo Đại biểu, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng mở đường cho bứt phá, nhưng sự bứt phá ấy phải là bứt phá của một đô thị văn hiến, văn minh, hiện đại; nghĩa là tăng trưởng đi cùng trật tự, mở rộng đi cùng bền vững, hiện đại hóa đi cùng gìn giữ cốt cách. Nếu chỉ nhấn vào tốc độ mà xem nhẹ chất lượng sống, không gian công cộng, môi trường, di sản và bản sắc đô thị, thì sự phát triển đó sẽ thiếu chiều sâu và khó bền vững.

“Có thể nói, Luật Thủ đô (sửa đổi) đang mở ra cho Hà Nội một cơ hội phát triển rất lớn. Nhưng cơ hội bao giờ cũng đi cùng phép thử. Quốc hội có thể trao quyền bằng luật; còn biến quyền đó thành thành quả phát triển cụ thể hay không là bài kiểm tra đối với năng lực quản trị của chính Hà Nội”, Đại biểu nhìn nhận và cho rằng, muốn đáp ứng kỳ vọng mà Luật đặt ra, TP phải đi thật nhanh trong chuẩn bị thể chế, thật chắc trong tổ chức thực hiện và thật nghiêm trong trách nhiệm giải trình.

Khi đó, Luật Thủ đô (sửa đổi) mới thực sự trở thành động lực cho một giai đoạn phát triển bứt phá mới của Thủ đô.