Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, khơi thông mọi nguồn lực cho phát triển

Đánh giá đầy đủ, toàn diện về thực trạng hệ thống VBQPPL, đề xuất giải pháp xử lý

Trình bày tóm tắt Tờ trình Đề án tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới (Kết luận số 09) đã giao “Đảng ủy Quốc hội chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo…; tiến hành tổng rà soát hệ thống VBQPPL để hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật theo định hướng tại Kết luận này”.

Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật cũng đã xác định nhiệm vụ cụ thể “Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL”.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhấn mạnh, trong những năm qua, thực hiện quy định tại Luật Ban hành VBQPPL và yêu cầu, chỉ đạo QH, Chính phủ, Thủ tướng và cấp có thẩm quyền, các Bộ, ngành, địa phương đã thực hiện việc rà soát thường xuyên, thực hiện 3 kỳ hệ thống hóa VBQPPL, tổ chức rà soát theo chuyên đề, lĩnh vực, địa bàn, rà soát VBQPPL phục vụ việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, rà soát VBQPPL tháo gỡ khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật.

Kết quả rà soát, hệ thống hóa VBQPPL góp phần trực tiếp trong xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống của nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được, trước yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước trong giai đoạn mới, hệ thống pháp luật hiện hành đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập.

Để khắc phục căn bản các hạn chế, trên cơ sở tiếp nối, kế thừa kết quả đã đạt được trong công tác rà soát, hệ thống hóa VBQPPL thời gian qua và kết quả nghiên cứu của Đề án “Hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, việc tiến hành tổng rà soát hệ thống VBQPPL tại thời điểm hiện nay là hết sức cần thiết.

Do tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ có khối lượng công việc rất lớn, nội dung phức tạp, Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ để xây dựng Đề án tổng thể để trình UBTVQH xem xét, quyết định ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL theo quy định của Luật Ban hành VBQPPL nhằm xác định cụ thể mục tiêu, tiêu chí, nhiệm vụ, giải pháp, kế hoạch, nguồn lực, điều kiện bảo đảm và cơ sở pháp lý rõ ràng để triển khai thực hiện hiệu quả, thống nhất nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL trong cả nước.

Về mục tiêu tổng rà soát hệ thống VBQPPL, tổng rà soát hệ thống VBQPPL để đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện về thực trạng hệ thống VBQPPL và đề xuất giải pháp xử lý tổng thể nhằm xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi với cơ chế tổ chức thực hiện nghiêm minh, nhất quán, tiệm cận chuẩn mực, thông lệ quốc tế tiên tiến và phù hợp với thực tiễn đất nước; đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới. Kết quả rà soát còn cung cấp thông tin phục vụ cho việc nghiên cứu, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013.

Về nội dung cơ bản, Đề án xác định tiêu chí và định hướng thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Trong đó, trên cơ sở nguyên tắc, quan điểm chỉ đạo, mục tiêu nêu trên, nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL được thực hiện theo 6 tiêu chí cơ bản bao gồm rà soát, đánh giá tính đầy đủ, kịp thời của việc thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng thành các quy định pháp luật; rà soát, phát hiện các quy định pháp luật mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu đồng bộ, thiếu thống nhất trong hệ thống pháp luật; rà soát, đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện hành nghề, đầu tư, kinh doanh, thủ tục hành chính rườm rà, bất hợp lý, tạo gánh nặng chi phí tuân thủ…

Để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn, Chính phủ đề xuất xác định lộ trình cụ thể tiến hành tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Đồng thời, đề xuất UBTVQH thông qua Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống VBQPPL và thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL để giúp UBTVQH chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc việc thực hiện tổng rà soát hệ thống VBQPPL trong phạm vi cả nước.

Đề án đã xác định các nhiệm vụ và giải pháp cụ thể để tổ chức thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL, trong đó xác định rõ nội dung công việc, dự kiến phân công cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ trì, phối hợp thực hiện, thời gian, tiến độ thực hiện, sản phẩm (hình thức) đối với từng nhiệm vụ.

Đảm bảo văn bản có tính kiến tạo phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp.
 

Phát biểu chỉ đạo cuộc họp, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Khắc Định nêu rõ, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam là vấn đề rất lớn, quan trọng và tầm nhìn dài hạn. Trong những năm qua, chúng ta đã có nhiều đổi mới trong công tác xây dựng, đặc biệt là trong nhiệm kỳ QH khóa XV; hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng hoàn thiện. Công tác rà soát VBQPPL cũng đã được tiến hành một cách quy mô, có tác dụng lớn hơn rất nhiều so với các nhiệm kỳ trước.

Đề cập đến việc Kết luận số 09 của Bộ Chính trị nêu rõ yêu cầu tiến hành tổng rà soát hệ thống VBQPPL để hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam…, Phó Chủ tịch QH đánh giá cao Chính phủ đã rất khẩn trương triển khai Kết luận. Đồng thời, Phó Chủ tịch QH cũng nhấn mạnh, khác với các lần trước chỉ là rà soát, lần này là tổng rà soát nên cần phải rà soát tất cả các văn bản, bao gồm cả văn bản còn hiệu lực hoặc mới ban hành chưa có hiệu lực; gắn thực hiện kết luận của cuộc tổng rà soát với kết luận tới đây về định hướng Chương trình lập pháp nhiệm kỳ QH khóa XVI.

Nêu các yêu cầu của việc rà soát, Phó Chủ tịch QH nhấn mạnh, qua rà soát phải phát hiện được những điểm nghẽn, những vướng mắc cần tháo gỡ; qua đó khơi thông, huy động mọi nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội, bao gồm nguồn lực về tiền, nguồn lực về đất, về con người, nguồn lực về cơ chế phối hợp, nguồn lực về thủ tục hành chính, nguồn lực về thời gian.

Cùng với đó, làm rõ văn bản có tính kiến tạo phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thực sự tạo điều kiện phát triển nhanh, bền vững không để làm cơ sở cho việc đề xuất sửa đổi.

Qua rà soát, cần xác định văn bản đó đã nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước theo hướng quản lý phục vụ, quản lý kiến tạo phát triển, quản lý theo hướng quản trị hiện đại, văn minh, khoa học, vì lợi ích của người dân và doanh nghiệp, lấy người dân và doanh nghiệp là trung tâm, tuyệt đối tránh tình trạng không quản được thì cấm nhưng cũng tránh tình trạng buông lỏng quản lý hay chưa.

“Cuộc sống đang vận động rất nhanh, đòi hỏi ứng xử cũng phải rất nhanh. Rà soát không chỉ thuần tuý về mặt văn bản mà phải khẳng định thực tế, qua rà soát phải làm rõ văn bản có đi vào cuộc sống hay không. Tiêu chí là phát hiện rõ những thuận lợi cũng như những vướng mắc, điểm nghẽn cần tháo gỡ để thực sự đổi mới tư duy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước theo hướng quản lý vì sự phát triển và quản lý phục vụ”, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Khắc Định nêu rõ.

Trong phát biểu tại cuộc họp, các đại biểu ghi nhận, đánh giá cao Bộ Tư pháp đã nỗ lực trách nhiệm tham mưu giúp Chính phủ thực hiện nhiệm vụ được Bộ Chính trị giao tại Kết luận số 09; cơ bản tán thành với nhiều nội dung được nêu tại Đề án và dự thảo Nghị quyết của UBTVQH.

Đồng thời, các đại biểu cũng góp ý về một số nội dung cụ thể liên quan đến các tiêu chí rà soát, cách thức, tiến độ triển khai việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL…, hướng tới mục tiêu tiến hành tổng rà soát đảm bảo kỹ lưỡng, đầy đủ, khả thi, hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu đề ra.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại cuộc họp.
 

Kết luận nội dung cuộc họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đề nghị rà soát nội dung về mục tiêu, tiêu chí, yêu cầu đối với kết quả đầu ra của việc tổng rà soát hệ thống VBQPPL, nâng tầm để thể hiện đợt tổng rà soát này không chỉ thuần tuý về mặt chuyên môn mà phải phản ánh được “hơi thở” của đời sống chính trị, gắn với yêu cầu hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, đưa pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực phát triển qua việc kịp thời phát hiện, tháo gỡ những “điểm nghẽn”, đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính…
 

Minh Khôi