Thể chế hóa quyền được Nhà nước bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Ngày 17/01/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 231/QĐ-TW về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Tại khoản 2 Điều 11 Quy định 231-QĐ/TW quy định: “Đảng ủy Quốc hội, Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản pháp luật liên quan đến bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Quy định này”.

 

---

Ngày 7/11/2025, Đảng ủy Chính phủ đã có Công văn số 67-CV/ĐU về việc quán triệt, tổ chức thực hiện Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị, trong đó Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã chỉ đạo các bộ, ngành có liên quan nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản: Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Bộ luật Tố tụng hành chính năm 2015; Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015; Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018; Luật Thực hành tiết kiệm chống lãng phí năm 2013; Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự năm 2015 và gửi Bộ Tư pháp để tổng hợp, đề xuất sửa đổi, bổ sung tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
 

Để thực hiện Công văn số 67-CV/ĐU của Đảng ủy Chính phủ, ngày 20/4/2026, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước tổ chức cuộc họp trao đổi, xin ý kiến thống nhất của các cơ quan liên ngành về việc sửa đổi, bổ sung các Bộ luật, Luật được giao tại Công văn số 67-CV/ĐU. Chủ trì cuộc họp là đồng chí Nguyễn Ngọc Vũ, Phó Cục trưởng, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước và các đại biểu đến từ một số cơ quan, đơn vị: Vụ Pháp chế, Viện kiểm sát nhân dân tối cao; Vụ Công tố và Kiểm sát xét xử hình sự, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Thanh tra Bộ Công an, Vụ Pháp chế, Bộ Tài chính.
 

     
 

          Tại cuộc họp, Lãnh đạo Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước khẳng định việc thể chế hóa Quy định số 231/QĐ-TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là trách nhiệm của các Bộ, ngành, trong đó có Bộ Tư pháp. Nội dung thể chế hóa cũng cần được thực hiện một cách toàn diện, tổng thể ở nhiều nội dung, như: gồm: (1) quyền được áp dụng biện pháp bảo vệ đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân; (2) trách nhiệm của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; (3) trách nhiệm cùa người, cơ quan có thẩm quyền khi áp dụng biện pháp bảo vệ; (4) các biện pháp bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân; (5) quyền được Nhà nước bồi thường theo quy định của pháp luật về TNBTCNN khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời biện pháp bảo vệ gây thiệt hại cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân… Các nội dung này cần được nghiên cứu, thể hiện ở nhiều Bộ luật, Luật, như Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng hành chính, Luật Phòng, chống lãng phí, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước… Trong đó, có 01 nội dung cần được thể hiện cả trong các Bộ luật, Luật nêu trên và trong Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước là quyền được Nhà nước bồi thường khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc áp dụng không kịp thời gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, tài sản, tinh thần của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân.
 

     

          Về nội dung này, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước  hiện nay đã bổ sung một số quy định để thể chế hóa quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời biện pháp bảo vệ gây thiệt hại cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân. Theo đó, về cơ bản đã có đầy đủ cơ sở để người đấu tranh chống, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực thực hiện quyền yêu cầu bồi thường của mình khi thuộc phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước quy định trong Luật này. Do đó, các cơ quan, đơn vị dự họp đều thống nhất việc sửa đổi, bổ sung các Bộ luật, Luật được Đảng ủy Chính phủ giao là cần thiết, tuy nhiên cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá để có đầy đủ cơ sở cả về lý luận và thực tiễn, đồng thời bảo đảm đồng bộ, toàn diện cùng với các nội dung khác. Trên cơ sở đó, sẽ không sửa đổi, bổ sung các Bộ luật, Luật này trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trừ quy định nào mang tính nguyên tắc thực sự cần thiết bổ sung.
 

     
 

Kết thúc cuộc họp, các đại biểu cũng nhất trí việc sửa đổi, bổ sung phải thể chế hóa được các chủ trương, chính sách mới của Đảng, đồng thời cũng thống nhất trong quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước chỉ quy định mang tính nguyên tắc, việc cụ thể hóa các nội dung khác sẽ được thể hiện ở các Bộ luật, Luật khác có liên quan. Đối với các ý kiến nội dung góp ý khác đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước xin tiếp thu và tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện dự thảo Luật.