Khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương Hoàng Trung Dũng, Trưởng Đoàn chủ trì buổi làm việc. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đồng chủ trì.

Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương Hoàng Trung Dũng, Trưởng Đoàn cho biết, Kết luận số 14 được đánh giá là một chủ trương rất đúng, rất trúng và rất cần thiết, nhằm khơi dậy tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh hành động, năng lực sáng tạo của đội ngũ cán bộ trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu ngày càng cao về tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Sau khi Kết luận số 14 được ban hành, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29/9/2023 của Chính phủ quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung (Nghị định 73). Đây là bước thể chế hóa quan trọng, tạo cơ sở pháp lý bước đầu cho việc khuyến khích và bảo vệ cán bộ trong quá trình triển khai các sáng kiến đổi mới.

Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai cho thấy, việc thực hiện chủ trương này còn gặp không ít khó khăn. Một số nơi còn lúng túng trong nhận diện cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, về đánh giá rủi ro khách quan khi thực hiện cơ chế bảo vệ. Một bộ phận cán bộ vẫn còn tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm. Người đứng đầu nhiều nơi cũng chưa thật sự yên tâm khi phê duyệt hoặc cho phép triển khai các đề xuất đổi mới, nhất là những vấn đề pháp luật chưa quy định rõ. Cơ chế bảo vệ cán bộ đã được quy định trong nhiều văn bản của Đảng, Nhà nước, nhưng còn phân tán, thiếu một khung thể chế bao quát, thống nhất, có giá trị liên thông giữa kỷ luật Đảng, kỷ luật hành chính.

Vì vậy, việc nghiên cứu, tham mưu xây dựng một văn bản mới về vấn đề này là hết sức cần thiết, không chỉ tiếp tục khẳng định chủ trương khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, mà quan trọng hơn là phải tạo bước phát triển mới về tư duy thể chế, từ khuyến khích chung sang cơ chế thực thi cụ thể.

Tại buổi làm việc, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính (Bộ Tư pháp) Nguyễn Thị Hạnh đã trình bày một số khó khăn, bất cập trong tổ chức thực hiện Kết luận số 14 và đề xuất hoàn thiện chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Theo báo cáo, đến nay, bối cảnh và tư duy về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm đã thay đổi, một số chủ trương tại Kết luận số 14 không còn phù hợp và đồng bộ với các văn bản của Đảng có liên quan. Do đó, cần thiết phải hoàn thiện các chủ trương này và quy định thống nhất trong một văn bản của Đảng có giá trị và hiệu lực cao hơn.

Về công tác thể chế hóa, một số quy định pháp luật chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới, chưa tạo đủ dư địa pháp lý để cán bộ chủ động, sáng tạo trong giải quyết những vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn. Trong khi đó, cơ chế nhận diện, đánh giá và phân định giữa hành vi đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung với hành vi vi phạm quy định của pháp luật trong một số trường hợp còn chưa thực sự rõ ràng, dẫn đến tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, nhất là trong các lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý.

Về tổ chức thực hiện, thực tế cho thấy, số lượng các đề xuất đổi mới, sáng tạo và số lượng trường hợp cán bộ được áp dụng cơ chế bảo vệ theo Kết luận số 14 là rất ít. Một bộ phận cán bộ vẫn còn tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm do chưa có khuôn khổ pháp lý đầy đủ, chắc chắn, an toàn. Người đứng đầu nhiều nơi cũng chưa thật sự yên tâm khi phê duyệt hoặc cho phép triển khai các đề xuất đổi mới, sáng tạo, nhất là những vấn đề pháp luật chưa quy định rõ. Việc chưa có các trường hợp điển hình được xem xét, áp dụng cơ chế bảo vệ một cách công khai, minh bạch và thuyết phục cũng làm giảm tác dụng lan tỏa của chủ trương, chưa tạo được niềm tin đầy đủ để cán bộ mạnh dạn đổi mới, sáng tạo và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Với yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển đất nước hiện nay, đòi hỏi phải tiếp tục thúc đẩy các sáng kiến, giải pháp đột phá và thực hiện tốt chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm. Để làm được điều đó thì việc tiếp tục hoàn thiện chủ trương của Đảng về khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm cũng như là cơ chế, thể chế pháp luật tương ứng là rất cần thiết…

Tại buổi làm việc, các thành viên Đoàn công tác nhất trí với Báo cáo của Bộ Tư pháp về một số khó khăn, bất cập trong tổ chức, thực hiện Kết luận số 14; đồng tình với đề xuất hoàn thiện cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm… của Bộ Tư pháp.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, sau khi có Kết luận số 14, cán bộ trong lĩnh vực xây dựng pháp luật đã có nhiều tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo, đột phá, góp phần tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, nút thắt trong cơ chế, chính sách, khơi thông nguồn lực phát triển đất nước.

Từ báo cáo về kết quả thực hiện Kết luận số 14 và đề xuất hoàn thiện chủ trương khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, Thứ trưởng cho rằng việc ban hành văn bản mới là phù hợp. Điều này sẽ tạo khung pháp lý đồng bộ cho việc xây dựng cơ chế khuyến khích và bảo vệ cán bộ, công chức, viên chức năng động, sáng tạo; đồng thời cần bảo đảm môi trường an toàn cho khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh, việc tạo khung pháp lý đồng bộ với cơ chế thực hiện và cơ chế bảo vệ sẽ tạo sự yên tâm cho cán bộ, công chức, viên chức dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Việc có xác định trách nhiệm hay không dựa trên sự giải trình, thực hiện theo quy trình. Chỉ khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật, tội phạm thì mới tiến hành thanh tra, kiểm tra…

Hồng Mây