Khẩn trương tháo gỡ căn bản các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, chính sách

Không để tình trạng Luật chờ văn bản hướng dẫn thi hành

Theo Kế hoạch, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, cần bám sát mục tiêu, yêu cầu tăng trưởng hai con số dựa trên cải cách mạnh mẽ thể chế theo chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng về xây dựng, hoàn thiện thể chế phù hợp để xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; chuyển mạnh phương thức quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, khẩn trương tháo gỡ căn bản các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách.

Trên tinh thần đó, các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ tập trung nghiên cứu, thể chế hóa kịp thời Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết, kết luận, chỉ thị của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, trong đó tăng cường kiểm soát, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, cơ chế “xin - cho” trong công tác xây dựng pháp luật, không để tình trạng Luật chờ văn bản hướng dẫn thi hành.

Tập trung xây dựng Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới với tầm nhìn đến năm 2045”; khẩn trương nghiên cứu, sửa đổi toàn diện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) phù hợp với chủ trương của Đảng về tái cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng mỗi chủ thể chỉ ban hành một hình thức VBQPPL, đơn giản hóa, rút ngắn quy trình ban hành văn bản, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, bảo đảm thời hạn trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai, tháng 10/2026.

Khẩn trương chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ xây dựng Kế hoạch của Chính phủ triển khai thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị về Đề án Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, trình Chính phủ trong tháng 5/2026. Theo dõi sát, thường xuyên rà soát tình hình, tiến độ thực hiện Chương trình lập pháp năm 2026; phối hợp và kiểm soát chặt chẽ các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong đề xuất điều chỉnh, bổ sung hoặc rút dự án luật khỏi Chương trình lập pháp năm 2026.

Nâng cao chất lượng công tác thẩm định hồ sơ chính sách, dự án, dự thảo VBQPPL theo hướng thực chất, độc lập, khách quan, chuyên sâu, tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, các hiệp hội, ngành nghề, đối tượng chịu sự tác động trực tiếp, tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác thẩm định. Bảo đảm chất lượng Báo cáo thẩm định; trong đó khẳng định rõ hồ sơ dự án, dự thảo VBQPPL đủ hoặc chưa đủ điều kiện trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; phối hợp chặt chẽ với Văn phòng Chính phủ trong tham mưu trình hồ sơ dự án, dự thảo VBQPPL, kiên quyết không trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các hồ sơ chưa đủ điều kiện, không đúng thẩm quyền, chưa được giải trình, tiếp thu đầy đủ hoặc hồ sơ không có các dự thảo văn bản quy định chi tiết kèm theo.

Tập trung xử lý dứt điểm các văn bản quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết, pháp lệnh còn nợ ban hành; đôn đốc các Bộ, cơ quan ngang Bộ chủ động đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành hoặc trình Chính phủ ban hành văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết sẽ có hiệu lực trong thời gian tới; báo cáo Thủ tướng Chính phủ để xem xét, chỉ đạo. 

Rà soát, tham mưu giải pháp, phương án, lộ trình xử lý các VBQPPL sẽ hết hiệu lực từ ngày 01/3/2027 trên cơ sở định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 và quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương; Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội về xử lý một số vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, bảo đảm không gây vướng mắc, gián đoạn trong quá trình thực hiện, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15/6/2026.

Tổng rà soát cơ chế đặc thù áp dụng cho các địa phương, nghiên cứu thống nhất các cơ chế đặc thù theo hướng phân cấp, phân quyền, rõ ràng, minh bạch, các địa phương đáp ứng các nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện sẽ được trao quyền áp dụng các cơ chế chính sách phù hợp.

Tập trung nguồn lực tham mưu triển khai hiệu quả nhiệm vụ tổng rà soát VBQPPL theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Kế hoạch của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL; tiếp tục thực hiện tốt vai trò Cơ quan Thường trực của các Ban Chỉ đạo về rà soát VBQPPL; khẩn trương tổ chức thẩm định kết quả rà soát của các Bộ, cơ quan, địa phương; trên cơ sở tổng hợp kết quả rà soát của các bộ, cơ quan, địa phương và ý kiến chỉ đạo của các Phó Thủ tướng Chính phủ, tổng hợp, hoàn thiện báo cáo, trình Chính phủ trước ngày 31/7/2026 để bảo đảm tiến độ trình cấp có thẩm quyền theo quy định.

Nghiên cứu, xây dựng Đề án “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật giai đoạn 2026 - 2031”, trình Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/6/2026 và Đề án “Chỉ số đánh giá hiệu quả thi hành VBQPPL”, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 12/2026.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, kiểm soát thủ tục hành chính

Theo đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính (TTHC), kiểm soát TTHC và chuyển đổi số toàn diện trong Bộ, ngành Tư pháp. Hoàn thành việc xây dựng, kết nối, đồng bộ dữ liệu của các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành Tư pháp về Trung tâm dữ liệu quốc gia, khắc phục các lỗi kỹ thuật của hệ thống đăng ký, quản lý Hộ tịch điện tử, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật dữ liệu thuộc phạm vi quản lý, gửi Bộ Công an tổng hợp báo cáo hằng tháng. Đẩy mạnh số hóa dữ liệu hồ sơ; nâng tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Công bố danh mục cơ sở dữ liệu được khai thác, sử dụng thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ TTHC; rà soát, tái cấu trúc các TTHC để khai thác, tái sử dụng dữ liệu, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp cung cấp thông tin đã có, hoàn thành trong tháng 6/2026.

Tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ kiểm soát và tổ chức thực hiện rà soát, cắt  giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC, điều kiện kinh doanh (ĐKKD) theo đúng chỉ đạo tại Kết luận số 18-KL/TW; kiểm soát chặt chẽ, kiên quyết không để phát sinh thêm TTHC, ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, ĐKKD sau khi cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa.

Hoàn thiện Đề án thí điểm thực hiện đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật, bảo đảm yêu cầu công khai, minh bạch tình hình xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ dự án, dự thảo VBQPPL của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 31/5/2026. Nghiên cứu, xây dựng Đề án thí điểm thực hiện đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác cải cách TTHC của các Bộ, cơ quan, địa phương; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 6/2026.

Nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự

Bên cạnh đó, nâng cao hiệu quả công tác thi hành án dân sự (THADS), việc chấp hành pháp luật tố tụng hành chính và thi hành án hành chính (THAHC), đặc biệt là thu hồi tài sản tham nhũng, kinh tế nhằm giải phóng nguồn lực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế và bảo đảm thượng tôn pháp luật.

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp; đẩy nhanh xây dựng, hoàn thành, nâng cấp các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành (như: Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; Nền tảng số Pháp luật Việt Nam; Nền tảng số THADS; Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử; Cơ sở dữ liệu về biện pháp bảo đảm; Cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý; Cơ sở dữ liệu công chứng…), tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Tiếp tục nâng cao năng lực, hiệu quả trong việc xử lý các vấn đề pháp lý quốc tế phát sinh nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cơ quan nhà nước Việt Nam; thay đổi cách tiếp cận từ “thích ứng” sang “chủ động kiến tạo” và “quản trị rủi ro pháp lý quốc gia”; từng bước hình thành đội ngũ luật sư công chất lượng cao, có bản lĩnh chính trị và vững vàng về chuyên môn; hỗ trợ Bộ, ngành, địa phương theo yêu cầu nhằm phòng ngừa và giảm thiểu khả năng phát sinh tranh chấp đầu tư quốc tế; tập trung phát huy vai trò Cơ quan đại diện pháp lý của Chính phủ nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc; tổng hợp tình hình thực tiễn, bài học kinh nghiệm trong công tác giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế gửi các Bộ, ngành, địa phương làm cơ sở cho việc rà soát, phòng ngừa phát sinh tranh chấp, nhất là trong những lĩnh vực thường phát sinh tranh chấp hoặc tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp.

Khẩn trương trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế để bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý triển khai thi hành hiệu quả Nghị quyết này…

Tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nhân sự của các cơ quan, đơn vị trong ngành Tư pháp; tập trung tham mưu và trực tiếp tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao làm công tác pháp chế, tham mưu xây dựng pháp luật. Nghiên cứu chính sách đào tạo, luân chuyển, bồi dưỡng cán bộ, công chức của Bộ Tư pháp đến các bộ, ngành, địa phương có thời hạn để nâng cao năng lực và kinh nghiệm thực tiễn.

Hoàn thiện Đề án xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công tác xây dựng, kiểm tra, rà soát VBQPPL, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 5 năm 2026.