Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi): Bổ sung quy định nhằm giảm phát thải khí nhà kính

Theo dự thảo Tờ trình, Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022 được soạn thảo trên cơsở 5 chính sách được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 03/4/2026. Trong đó, Chính sách 5 - Quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ các-bon trong hoạt động dầu khí.

Cụ thể, dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi dành riêng 1 chương với 4 điều quy định khung về hoạt động CCS (Carbon Capture and Storage) trong hoạt động dầu khí. CCS là thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ carbon dioxide (CO2) trong các thành tạo địa chất nhằm giảm phát thải khí nhà kính.

Theo đó, Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài đầu tư, nghiên cứu và triển khai hoạt động CCS trong hoạt động dầu khí tại Việt Nam nhằm giảm phát thải các-bon tại các khu vực tiềm năng, các vùng nước sâu, xa bờ, góp phần phát triển kinh tế đất nước và bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của Việt Nam phù hợp với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Nhà nước khuyến khích việc chia sẻ và sử dụng thông tin, dữ liệu, tài liệu, mẫu vật thu thập được trong quá trình thực hiện điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí để nghiên cứu, đánh giá và triển khai dự án CCS theo quy định của pháp luật.

Nhà nước khuyến khích tận dụng công trình dầu khí của các mỏ dầu khí hiện hữu và các thành tạo địa chất lưu trữ CO2 phù hợp để triển khai thực hiện dự án CCS đối với nguồn phát thải CO2 phát sinh từ hoạt động dầu khí và từ các hoạt động phát thải khác.

Trình tự triển khai dự án CCS thông qua các bước: đánh giá địa chất về khả năng lưu trữ CO2; lập kế hoạch đại cương phát triển CCS; lập kế hoạch phát triển CCS; xây dựng cơ sở hạ tầng, lắp đặt công trình phục vụ CCS; vận hành và giám sát công trình CCS; đóng công trình CCS và bàn giao.

Toàn cảnh cuộc họp.

Việc xây dựng và vận hành công trình CCS phải sử dụng kỹ thuật, công nghệ hiện đại, tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, áp dụng các tiêu chuẩn phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam, thông lệ công nghiệp dầu khí và CCS quốc tế.

Khi kết thúc hoạt động CCS, nhà thầu phải triển khai các hoạt động hủy giếng và thu dọn công trình CCS…

Góp ý tại Hội đồng thẩm định, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, hoạt động CCS cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa rò rỉ ngược lại môi trường, kiểm soát nồng độ các chất trước khi nhận chìm, cần cơ chế giám sát dài hạn sau khi nhận chìm... Do đó, cơ quan này đề nghị cơ chủ trì quan soạn thảo là Bộ Công Thương nghiên cứu, bổ sung quy định làm rõ hoạt động lưu trữ CO2 trong môi trường biển phải tuân thủ các quy định của pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, bao gồm quy định về giao khu vực biển và cấp phép nhận chìm ở biển (nếu có).

Bên cạnh đó, bổ sung quy định về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo trong việc thẩm định, phê duyệt và giám sát thực hiện các dự án CCS. Làm rõ phạm vi áp dụng giữa “lưu trữ CO2” theo dự thảo Luật và “nhận chìm ở biển” theo quy định tại khoản 8 Điều 60 Nghị định số 40/2016/NĐ-CP ngày 15/5/2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, bảo đảm thống nhất, tránh trùng lặp hoặc xung đột trong hệ thống pháp luật.

Đại diện Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng chính sách CCS mới được “mở cửa”, chưa hình thành khung pháp lý hoàn chỉnh. Theo vị này, dự thảo đã tiếp thu, bổ sung các quy định bước đầu về hoạt động CCS. Tuy nhiên, nhiều nội dung cốt lõi của cơ chế pháp lý đối với CCS vẫn chưa được làm rõ như quyền sử dụng cấu tạo địa chất, trách nhiệm môi trường dài hạn, cơ chế quản lý rủi ro rò rỉ CO2, trách nhiệm sau khi kết thúc dự án hoặc mối quan hệ với thị trường carbon quốc gia. Do đó, việc tiếp thu hiện mới mang tính định hướng, chưa hình thành đầy đủ khung pháp lý đủ rõ để triển khai trên thực tế.

Phát biểu kết luận phiên họp Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh khẳng định việc sửa đổi Luật Dầu khí là cần thiết nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đây cũng là tiền đề quan trọng để phát triển đất nước. Trên cơ sở ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định, Thứ trưởng đánh giá, hồ sơ dự án Luật phù hợp với chủ trương của Đảng; không có nội dung nào trái với Hiến pháp; dự thảo Luật bảo đảm các yêu cầu về vấn đề an ninh, quốc phòng; tương thích với điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Về tính hợp pháp, tính thống nhất, Thứ trưởng cho biết, các thành viên Hội đồng thẩm định đã chỉ ra nhiều quy định tại dự thảo Luật chưa phù hợp với các quy định của pháp luật có liên quan như Luật Điện lực; Luật Tổ chức Quốc hội; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo lược bỏ các quy định về năng lượng ngoài khơi; lược bỏ các quy định nằm ngoài phạm vi của Chính sách 4 - Quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi cho phù hợp với Luật Điện lực và các điều luật khác có liên quan.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo thống kê rõ số lượng thủ tục hành chính đã cắt giảm; tiếp tục phối hợp với Bộ Nội vụ trong việc phân cấp, phân quyền, bảo đảm phân cấp tối đa; bổ sung thêm những khái niệm cần thiết, tiết chế những nội dung không cần thiết; lược bỏ phạm vi điều chỉnh, chỉ quy định về các loại hợp đồng dầu khí, nội dung chính của hợp đồng dầu khí; bổ sung quy định về điều kiện cụ thể việc cho phép nhà thầu triển khai hoạt động thăm dò hàm lượng tại lô dầu khí mở liền kề để tránh khả năng lạm dụng và không rõ ràng trong thực hiện.

“Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát lại toàn bộ nội dung của dự thảo Luật Dầu khí để đảm bảo giải quyết những vấn đề vướng mắc trong quá trình thực hiện”, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh nói. Thứ trưởng cho biết, Hội đồng thẩm định kết luận, dự thảo Luật đủ điều kiện trình Chính phủ sau khi cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu ý kiến của thành viên Hội đồng.

Hồng Mây