Đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật

Nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, Luật Ban hành VBQPPL đã đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo lập khuôn khổ pháp lý cho công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Theo Bộ trưởng, hiện nay, nhiều chủ trương, định hướng lớn của Đảng đã đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đã đặt ra nhiều yêu cầu quan trọng đối với quy trình xây dựng pháp luật.

Đặc biệt, Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới tiếp tục chỉ rõ các định hướng như: “Cấu trúc hệ thống pháp luật được xác định theo thứ bậc”, “Mở rộng phạm vi áp dụng và xác định rõ giá trị pháp lý của các nguồn bổ trợ”, “Bổ sung nguyên tắc áp dụng pháp luật trong trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề theo hướng ưu tiên áp dụng quy phạm pháp luật chuyên ngành so với quy phạm pháp luật chung”…

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng phát biểu khai mạc Hội nghị.

Đồng thời, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Đảng ủy Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026, có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. 

Theo đó, có thể thấy rằng việc nghiên cứu, ban hành Luật về Văn bản quy phạm pháp luật thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 là yêu cầu khách quan, cấp thiết đáp ứng yêu cầu đổi mới quy trình xây dựng pháp luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đề nghị các đại biểu tham dự Hội nghị tập trung vào việc đánh giá khách quan, toàn diện thực trạng thi hành Luật Ban hành VBQPPL và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; làm rõ những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Đồng thời trao đổi, thảo luận về các định hướng lớn trong việc xây dựng Luật về VBQPPL, trong đó tập trung vào việc xác định rõ hệ thống, thứ bậc, giá trị pháp lý của các loại văn bản; đổi mới quy trình xây dựng văn bản theo hướng chuyên nghiệp, linh hoạt, hiệu quả; hoàn thiện cơ chế xử lý kịp thời các vướng mắc từ thực tiễn.

Bộ trưởng cũng mong muốn các đại biểu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật, bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

“Đây sẽ là nguồn thông tin hữu ích, có giá trị góp phần hoàn thiện nội dung các chính sách của Luật về VBQPPL, đặc biệt, sẽ là cơ sở quan trọng để Tổ soạn thảo nghiên cứu tiếp thu chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ chính sách của Luật về ban hành VBQPPL” - Bộ trưởng nêu rõ.

Tiếp tục rà soát, đơn giản hóa hệ thống VBQPPL

Báo cáo tại Hội nghị, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL cho biết, việc ban hành và tổ chức thi hành VBQPPL đã có nhiều chuyển biến tích cực; chất lượng VBQPPL tiếp tục được nâng cao; nhiều văn bản được ban hành kịp thời để thể chế hóa chủ trương của Đảng, phục vụ sắp xếp tổ chức bộ máy, thúc đẩy phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thi hành Luật Ban hành VBQPPL vẫn còn bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc cả từ quy định của Luật lẫn khâu tổ chức thực hiện. Trong đó, hệ thống VBQPPL hiện còn cồng kềnh, phân tán với nhiều tầng nấc, nhiều hình thức văn bản và chủ thể có thẩm quyền ban hành, dẫn tới tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn và khó khăn trong áp dụng thực tiễn. Một số quy định của Luật còn chưa rõ ràng, thiếu thống nhất, đặc biệt liên quan đến thẩm quyền ban hành văn bản, xác định hiệu lực pháp lý, quy trình xây dựng chính sách, trình tự thủ tục rút gọn cũng như cơ chế xử lý các vấn đề phát sinh cấp bách trong thực tiễn.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPPL báo cáo tại Hội nghị.

Trong tổ chức thi hành Luật, chất lượng xây dựng chính sách và soạn thảo văn bản ở một số cơ quan chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới; nhiều chính sách còn thiếu tính khả thi, đánh giá tác động còn hình thức, kỹ thuật lập pháp và sử dụng thuật ngữ pháp lý còn hạn chế. Tình trạng gửi góp ý chậm, tiếp thu và giải trình chưa đầy đủ vẫn diễn ra, ảnh hưởng đến chất lượng tham vấn và tiến độ xây dựng pháp luật…

Theo đó, ông Nguyễn Quốc Hoàn đề nghị tiếp tục rà soát, đơn giản hóa hệ thống VBQPPL; thu gọn hình thức văn bản và đầu mối chủ thể có thẩm quyền ban hành; xác định rõ thứ bậc hiệu lực pháp lý giữa các loại văn bản nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn, khó áp dụng. Đồng thời, nghiên cứu mở rộng và xác định rõ giá trị áp dụng của các nguồn bổ trợ như án lệ, tập quán, lẽ công bằng, nguyên tắc pháp luật và học thuyết pháp lý trong quá trình áp dụng pháp luật.

Tiếp tục hoàn thiện quy trình xây dựng chính sách và xây dựng VBQPPL theo hướng thực chất, khoa học, linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát quyền lực. Tăng cường chất lượng đánh giá tác động chính sách; siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong đề xuất xây dựng pháp luật; nâng cao chất lượng công tác thẩm định, thẩm tra, phản biện xã hội và trách nhiệm giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo…

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung trao đổi, thảo luận về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thi hành Luật; đồng thời đưa ra các đề xuất, kiến nghị, các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác tổ chức thi hành pháp luật.

 P.Mai